Geschiedenis.nl

Stoere volwassen kerels die huilen op tv. We zagen ze na de moord op Pim Fortuijn en Theo van Gogh, bij de begrafenis van André Hazes, bij All You Need is Love. Lang was zo'n publiek vertoon van emoties in Nederland ondenkbaar.

Nederlandse burgers waren in de negentiende eeuw trots op hun zelfbeheersing. Emoties tonen werd toen gezien als een teken van zwakte. Dat was vooral iets voor 'onbeschaafde' arbeiders. Die knokten als ze kwaad waren en dansten bij blijdschap. De nette burger was daarentegen kalm en beheerst. Want hoe kon hij de baas zijn over anderen als hij niet eens de baas was over zijn eigen emoties? Ook zijn protestantse geloof speelde een rol: dat was een ingetogen geloof waarbij men zich niet te buiten ging aan uiterlijk vertoon. Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg, was de boodschap.

Deze houding was rond 1950 op zijn hoogtepunt. De bevolking, burgers én arbeiders, moest sterk zijn om het land na de Tweede Wereldoorlog weer snel op te bouwen. Angst, woede, jaloezie en schaamte waren emoties waar je niet mee te koop liep. 'Niet klagen maar dragen, en bidden om kracht' werd een veel gehoorde uitdrukking.

Tranen bij de onthulling van een standbeeld van André Hazes in Amsterdam,
september 2005. Foto Katrien Mulder/Hollandse Hoogte

Maar de tijden veranderden. De welvaart steeg, de mensen werden minder godsdienstig. Er kwam meer aandacht voor persoonlijk geluk. Gezinnen gingen praten over gevoelens. Ook via de televisie kwam meer emotie de huiskamer binnen. Love Letters en Spoorloos waren eind jaren tachtig de eerste reality-programmas. In 1989 zond de eerste commerciële tv-zender uit. De strijd om de kijker begon. Emoties bleken te scoren en Nederlanders tonen ze inmiddels zonder gène, terwijl de camera´s tevreden snorren.