POESJKIN DE AFRIKAAN EN ZIJN POPULARITEIT
De Russen waarderen hem enorm: hij is de vader van het moderne Russisch, de Hendrik Conscience van het tsarenrijk. Toch werd hij nooit populair in het westen, Dostojewski en Tolstoj worden daar gezien als vertolkers van de Russische ziel. Maar ziel is nu precies het woord waar de dichter-afstammeling van een Afrikaanse slaaf die generaal werd in het leger van tsaar Peter de Grote het meeste gebruik van maakt.
Misschien daarom herkenden de Russen uit het communistische tijdvak zich zo in Poesjkin: hij snakte naar vrijheid, hij was een laat 18de eeuwse romanticus die zich bovenal een burgerman noemde, die zich vooral wilde onderscheiden van de aristocratie.
"Ik word verbitterd en verbeten voor aristocraat
door mijn kompanen uitgekreten
Ten onrechte: ik dien de staat
noch als officier noch als ambtenaar
Mijn adel is geen ereloon
ik ben geleerde noch professor
maar een gewone burgerzoon.
De tijd vol wisselvalligheden heeft zijn verloop
chic bij ons heeft geen verleden
hoe jonger hoe meer gewaardeerd
mijn voorouders waren bojaren
hun aanzien slonk helaas
zoals dat kan, met de jaren
ik ben maar kleinburgerzoon"
Zijn moeder had als achternaam Hannibal. Zij werd zo genoemd omdat zijn grootvader een Abessijnse Afrikaan was die in Constantinopel door de Russische ambassadeur werd gekocht als geschenk voor de tsaar. De gewezen slaaf viel in Peters smaak, werd zijn vertrouwde generaal, huwde eerst een Griekse daarna een Zweedse en zijn zoon versloeg als admiraal de Turken op zee bij Navarino.
De huidige Russen zijn minder trots op Poesjkin dan destijds de Sovjets: de vrijheid maakt hen ook tot Europeanen die zich ver van Afrika verwijderd voelen. De themas die Poesjkin aansneed spreken tegenwoordig minder en minder de Russen aan
Hans Boland, Russische zon, Lubberhuizen, 1999.